Kanaryalar, yüzyıllardır hem büyüleyici sesleri hem de canlı renkleriyle insanların kalbini kazanan en popüler evcil kuşlardan biridir. Peki, bu küçük şarkıcıların kökeni nereye dayanıyor? İşte kanarya tarihçesinin merak edilen tüm detayları.
1. Köken: Adını Adalardan Alan Kuş
Birçok kişi kanarya kuşunun adını renginden aldığını düşünse de, gerçek tam tersidir. Kanarya ismi, Latince “Canaria” (köpekler adası) kelimesinden gelir. Bu kuşlar, Atlas Okyanusu’ndaki Kanarya Adaları, Azorlar ve Madeira‘ya özgü endemik bir türdür.
Doğadaki yaban kanaryaları, bugün evlerimizde beslediğimiz parlak sarı kuşlara pek benzemezler. Yabani türler genellikle gri-yeşil tonlarında, çizgili ve daha ince yapılıdır.
2. Avrupa’ya İlk Adım ve İspanyol Tekeli
Kanaryaların dünya çapında tanınması 15. yüzyılda İspanyol denizcilerin adaları keşfetmesiyle başladı.
1478: İspanyollar adaları fethettikten sonra bu melodik kuşları Avrupa’ya getirdiler.
Sarayların Gözdesi: Başlangıçta o kadar nadir ve pahalıydılar ki, sadece kraliyet aileleri ve zengin aristokratlar tarafından beslenebiliyorlardı.
İspanyol Stratejisi: İspanyollar, bu karlı ticareti ellerinde tutmak için sadece erkek (ötücü) kuşları satıyor, dişileri adada tutarak üretimin kendi kontrollerinden çıkmasını engelliyorlardı.
3. Tarihi Bir Kırılma: Elba Adası Efsanesi
16. yüzyılda yaşanan bir olay, İspanyolların tekelini kırdı. İtalya’ya doğru giden ve içi kanarya dolu bir İspanyol gemisi Elba Adası yakınlarında kaza yaptı. Serbest kalan kuşlar adaya yerleşti, iklime uyum sağladı ve çoğaldı. İtalyanların bu kuşları yakalayıp dişi-erkek ayrımı yapmadan Avrupa’ya yaymasıyla, kanarya yetiştiriciliği tüm kıtaya yayıldı.
4. Madenlerin “Can Suyu”: Erken Uyarı Sistemi
Kanaryaların tarihinde sadece sanatsal değil, hayati bir rol de vardır. 19. yüzyılın ortalarından 20. yüzyılın ortalarına kadar kanaryalar, kömür madenlerinde karbonmonoksit detektörü olarak kullanıldı.
Kuşların metabolizması insanlara göre çok daha hızlı olduğu için, zehirli gazlardan çok daha erken etkileniyorlardı.
Kuş ötmeyi bıraktığında veya fenalaştığında, bu durum madenciler için “hemen tahliye” anlamına geliyordu. Bu trajik ama kahramanca görev, binlerce madencinin hayatını kurtarmıştır.
5. Seçici Üretim ve Türlerin Çeşitlenmesi
Zamanla farklı ülkeler, kanaryaları farklı özellikleri için yetiştirmeye başladı:
Almanya (Harz Dağları): Ötüş kalitesine odaklanarak ünlü Harz Roller kanaryasını geliştirdi.
İngiltere: Duruş ve vücut formuna önem vererek Norwich ve Yorkshire gibi iri türleri üretti.
Hollanda ve Belçika: Renk ve tüy yapısı üzerine yoğunlaştı.
Kanarya Tarihi Hakkında İlginç Kısa Bilgiler
15. Yüzyıl İspanyol gemiciler tarafından Avrupa’ya getirildi.
16. Yüzyıl Elba Adası kazası ile İtalyanların üretimine dahil oldu.
19. Yüzyıl Madenlerde güvenlik amacıyla kullanılmaya başlandı.
Günümüz Renk, ötüş ve form olmak üzere 3 ana kategoride yüzlerce varyete mevcut.
Özetle
Kanaryalar, doğadaki sade görünümlerinden sıyrılıp insan eliyle şekillenen birer sanat eserine dönüşmüştür. Bugün evlerimizde dinlediğimiz o eşsiz ezgiler, 500 yılı aşkın bir göç ve ıslah tarihinin sonucudur.
Diğer yazı: Papağan Tarihçesi: Antik Çağlardan Günümüze Egzotik Bir Serüven
